၁၉၉၂ ခုႏွစ္ မတ္လကေန ၁၉၉၅ ခုႏွစ္ ႏိုဝင္ဘာလထိ ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ ေဘာ့စနီးယား စစ္ပြဲမွာ ရက္စက္ ၾကမ္းၾကဳတ္မႈေတြ ကမ္းကုန္ခဲ့ပါ တယ္။ ဒုတိယ ကမာၻစစ္ႀကီးအၿပီး အဆိုးဝါးဆံုးလို႔ ဆိုရပါမယ္။ အဲဒီ စစ္ပြဲမွာ အျခားလူမ်ဳိးစုနဲ႔ ဘာသာျခားေတြကို သုတ္သင္ ရွင္းလင္း ပစ္တာ၊ မ်ဳိးတုန္း သတ္ျဖတ္တာ၊ အုပ္စုလိုက္ မုဒိန္းက်င့္တာ စတဲ့ လူမဆန္ေအာင္ ရက္စက္တဲ့ ရာဇဝတ္မႈေတြ ရွိခဲ့ပါတယ္။ စစ္ျဖစ္ေနတုန္း က်ဴးလြန္တာ ျဖစ္လို႔ စစ္ရာဇဝတ္မႈ ျဖစ္ပါတယ္။ ေဘာ့စနီးယား စစ္ပြဲမွာ စစ္ရာဇဝတ္မႈေတြအတြက္ တာဝန္အရွိဆံုး ကေတာ့ ေဘာ့စနီးယား-ဆာ့ဘ္ ေခါင္းေဆာင္ေဟာင္း ရာဒိုဗန္ ကာရာ့ဇစ္ခ္ (Radovan Karadzic) ျဖစ္ပါတယ္။
စစ္ျဖစ္ေနတုန္း ရာဇဝတ္မႈေတြ က်ဴးလြန္တတ္ၾကတယ္ ဆိုတဲ့သေဘာကို လက္ခံလာၾကတာ ဟိုတေလာဆီကပါ။ စစ္ပြဲေတြမွာ လက္နက္အားကိုးနဲ႔ လက္နက္မဲ့ ျပည္သူေတြ၊ ဒဏ္ရာရ နာမက်န္းျဖစ္ေနတဲ့ ရန္သူ႔ဘက္သားေတြ၊ သံု႔ပန္းေတြကို အႏိုင္က်င့္တတ္ၾကပါတယ္။ ဒုတိယကမာၻစစ္ႀကီး မျဖစ္ပြားမီ အခ်ိန္ထိ ဒါေတြကို ရာဇဝတ္မႈရယ္လို႔ သေဘာ မထားႏိုင္ခဲ့ၾကပါဘူး။ စစ္ျဖစ္ရင္ ႏိုင္တဲ့ဘက္၊ အားသာတဲ့ဘက္က စိတ္ရွိတိုင္း ထင္သလို လုပ္ႏိုင္ၾကတာဘဲလို႔ ခပ္ေပါ့ေပါ့ ေကာက္ခ်က္ခ်တတ္ၾကပါတယ္။
ၿငိမ္းခ်မ္းေရးေဖၚေဆာင္မႈေကာ္မီတီ၏ ေျပာေရးဆိုခြင့္ရွိသူ ပဒို ေဒးဗစ္ေထာ
ၿငိမ္းခ်မ္းျခင္းဆိုသည္မွာ
(မင္းစုိးစံ)
January 22 2012
ၿငိမ္းခ်မ္းတယ္ဆိုတာကို ဘယ္လိုနားလည္ၾကသလဲဆိုတာေတာ့ က်ဳပ္လည္းမေျပာတတ္ဘူး။ က်ဳပ္အသိေလး တထြာတမိုက္ေလာက္နဲ႔ နည္းနည္းေလာက္ေျပာျပခ်င္တာေတာ့အမွန္ပဲ။ ဘာျဖစ္လို႔ေျပာခ်င္ရသလဲဆိုေတာ့ က်ဳပ္က ဒုကၡသည္ဘ၀မွာ ႏွစ္ရွည္လမ်ားၾကင္လည္ခဲ့ရလို႔ က်ဳပ္နားလည္တဲ့ၿငိမ္းခ်မ္းျခင္းဆိုတာကို မွ်ေ၀ေပး ခ်င္လို႔ပါ။
က်ဳပ္ေနခဲ့တဲ့ဒုကၡသည္စခန္းက ေသာင္ရင္းေခ်ာင္းနဲ႔ နီးတယ္ဗ်။ ထိုင္းဘက္ကမ္းမွာပါ၊ ထိုင္းတာ၀န္ရွိသူေတြက က်ဳပ္မွတ္မိသေလာက္ဆို ၁၉၈၄အကုန္နဲ႔ ၁၉၈၅ အစလို႔ထင္တယ္၊ အဲဒါက်ဳပ္တို႔ကို ဗမာဘက္ျပန္ပို႔လိုက္ပါၿပီ ဆုိၿပီး ဒုကၡသည္စခန္းေတြထဲကေန လူေတြကိုကားေတြနဲ႔တင္ၿပီးေသာင္ရင္းေခ်ာင္းစပ္ကိုပို႔ၿပီးေတာ့ ထိုင္းနဲ႔ဗမာ နယ္စပ္ မ်ဥ္းေသာင္ရင္းေခ်ာင္းကို ကူးတဲ့ယာယီတံတားေလးေပၚကေန ေကာ့မူးရာ(၀မ္းခါ)ဘက္ကိုကူးသြားၾကရတာ။
အံမယ္ ကားေပၚမွာကရင္အလံေတြဘာေတြတလြင့္လြင့္နဲ႔ေပါ့။ အဲဒါကို ထိုင္း႐ုပ္သံဌာနတခုက မွတ္တမ္းတင္ ႐ုပ္ရွင္႐ိုက္ၿပီး ျပသြားတယ္ဆိုတာၾကားလိုက္တယ္၊ ဒုကၡသည္ဆိုေတာ့ ႐ုပ္ျမင္သံၾကားမေျပာနဲ႔ ေရဒီယိုေတာင္ ၀ယ္နားမေထာင္ႏိုင္တဲ့အျဖစ္ဆိုေတာ့ ႐ုပ္ျမင္သံၾကားေပၚက ဘာေျပာသြားသလဲ၊ ေရဒီယိုက ဘာေျပာသြားသ
လဲဆိုတာ မျမင္ရ မၾကားရေပမယ့္ က်ဳပ္ပုံပါသြားတာေတာ့ေသျခာတယ္။(ဘန္ေကာက္က သူငယ္ခ်င္းေျပာလို႔)
က်ဳပ္တို႔ကိုဒုကၡသည္စခန္းက တာ၀န္ရွိလူႀကီးေတြကေျပာလို႔သာ စခန္းထဲကထြက္လာရတာ စိတ္ထဲမွာက ေတာ့ ထိုင္းဘက္ျခမ္းမွာက်န္ေနတဲ့ ခေနာ္နီခေနာ္နဲ႔ တဲသာသာအိမ္ေလးကုိ လြမ္းေနတာေတာ့အမွန္ပါ။ အဲဒီလို သ႐ုပ္ေဆာင္ၿပီးသြားေတာ့ ညေနပိုင္းလည္းေရာက္ေရာ ကိုယ့္ေနရာကိုယ္ျပန္ေရာက္တာပါပဲ။
ေတာ္ေသးတယ္ဘုံမေပ်ာက္လို႔။ က်ဳပ္တို႔စခန္းထဲကေနထြက္သြားၿပီးတဲ့ေနာက္ပိုင္းမွာ ေတာမီးေလာင္သလိုဘာ လိုလိုနဲ႔ မီးေတြက စခန္းရဲ့ေတာင္ဘက္ကေန ေလာင္လာလိုက္တာ လူႀကီးေတြရဲ့ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္ထားမႈေၾကာင့္ မီးတားႏိုင္လိုက္လို႔သာေပါ့ မဟုတ္လ်င္စခန္းတခုလုံးေျပာင္ၿပီ။
ဒုကၡသည္ဘ၀ဆိုကတည္းကိုက အရာရာတိုင္းဟာ ဘာမွ်မေရရာမေသျခာသလို အနာဂါတ္ဆိုတာလည္းမဲ့လြန္း
ပါတယ္။
ဒီလိုနဲ႔ ၁၉၉၄ မွာ ေမာင္ခ်စ္သူတို႔ ဆရာေစာႏုတို႔ DKBA ဆိုၿပီးလုပ္လိုက္ေတာ့ ညဘက္အိပ္ေတာ့မယ္ဆိုလ်င္ အထုပ္ကေလးေတြျပင္ၿပီး စခန္းပတ္၀န္းက်င္က နီးစပ္ရာ လယ္ကြင္းေတြထဲမွာ သြားသြားၿပီးအိပ္ရတာဗ့်ိဳ။
မအိပ္လို႔မရဘူးေလ သူတို႔က နင္တို႔အားလုံးျပန္လာၾက၊ ေအးေအးေဆးေဆးေခၚေနတဲ့အခ်ိန္မွာ ျပန္လာလ်င္ လာ ျပန္မလာလ်င္နင္တို႔ငါတို႔ကို အဆိုးမဆိုနဲ႔ဆိုၿပီးအဲလိုကိုေျပာတာဗ်။
ဒီလိုနဲ႔ တေန႔မွာေတာ့ ေမာင္ခ်စ္သူတို႔ဟာ သူတို႔ေျပာတဲ့အတိုင္း စခန္းကို မီး၀င္႐ိႈ႕ပါေတာ့တယ္၊ တက္တက္ကို ေျပာင္တာပါပဲ၊ ရပ္ကြက္ ေပါင္း(၇)ရပ္ကြက္ရွိတဲ့အထဲက ရပ္ကြက္(၁)ကေနရပ္ကြက္ (၆)အထိ
အားလုံးကုန္ပါ တယ္၊ ရပ္ကြက္(၇)တကြက္ေတာ့က်န္တယ္၊မီး႐ိႈ႕သြားၿပီးဘာျပန္ေျပာေသးလည္းဆိုေတာ့
ေနာက္တေခါက္ လာခဲ့ဦးမယ္ မင္းတို႔ျပန္မလာလ်င္ အကုန္သတ္ပစ္မယ္ဆိုၿပီး ႀကိမ္းေမာင္းသြားေသးသဗ်ား။
မီးေလာင္သြားတဲ့ရပ္ကြက္ေတြက က်န္ေနတဲ့ရပ္ကြက္(၇)အတြက္ ၀မ္းမသာတဲ့အျပင္ ဒီရပ္ကြက္က DKBA ဗိုလ္ေတြေနတဲ့ရပ္ကြက္ မို႔လို႔မီးမေလာင္တာ၊ DKBA ကလူေတြ ဒီအထဲမွာရွိေနတာျဖစ္မယ္၊ ဆိုတာေတြျဖစ္
ကုန္ ပါေရာလား။ (အဲဒီရပ္ကြက္မွာေနတဲ့လူေတြအတြက္ လန္႔စရာႀကီးေနာ္)
အဲဒီေတာ့ စခန္းမွာေနထိုင္ေနၾကတဲ့ လူအခ့်ိဳက က်ဳပ္တို႔တေတြဒီေနရာမွာမေနခ်င္ဘူး၊ မေနရဲဘူး၊ လုံၿခံဳမႈမရွိတဲ့
အတြက္ လုံၿခံဳစိတ္ခ်ရတဲ့ေနရာတေနရာရာကို ေျပာင္းေပးဘို႔ေျပာတယ္ဆိုပဲ။ အဲဒီလိုေျပာေနတုန္း ေရေက်ာ္စ ခန္းက်သြားတုန္းက ေရေက်ာ္ဘက္ကေနထိုင္းဘက္ျခမ္း ေျပာင္းလာတဲ့လူေတြေနတဲ႔ စခန္းလည္း မီးအ႐ိႈ႕ခံရ လို႔ဆိုလား ေသာင္ရင္းေခ်ာင္းနဲ႔နီးလို႔ ေနဘို႔မျဖစ္ႏိုင္လို႔ဆိုလား အဲဒီစခန္းကလူေတြ က်ဳပ္တို႔ဘက္ကိုတခ့်ိဳ မယ္ လဒုကၡသည္စခန္းဘက္တခ့်ိဳ ေျပာင္းသြားၾကတယ္ဆိုတာသိရျပန္တယ္။
ေနကပူ ေရကရွား အရိပ္ပင္ဆိုလို႔ ခိုစရာဗီးစပ္ပင္ေတာင္မရွိတဲ့ စခန္းကိုေရာက္လာတဲ့ HUAI BOONE ေဟႊ႕ဘုံး ကဒုကၡသည္ေတြခမ်ာ ေျပာင္းေရႊ႕ၾကပုံမ်ား ၾကည့္ရက္စရာေတာင္မရွိပါဘူးဗ်ာ။ ၾကက္၊၀က္၊ဘဲ၊ေခြး ကေလးသူငယ္ သက္ႀကီးရြယ္အို ေရာဂါသည္ ဒုကၡိတ ကိုယ္၀န္ေဆာင္မိခင္ ငိုသူငို ေအာ္ဟစ္တဲ့သူကေအာ္ဟစ္ဟို ဟာပါမလာလို႔ ဒီဟာေမ့လို႔ ဆိုၿပီး ကေတာက္ကဆျဖစ္တဲ့သူေတြက ျဖစ္ေနနဲ႔ ဆူညံၿပီးပြက္ေလာ႐ိုက္ေနေတာ့ တာပါပဲ။
လုံၿခံဳေရးမရွိလို႔ ေနရာေျပာင္းေပးဘို႔ေျပာေနရင္းတန္းလန္းက ေနာက္ထပ္ဒုကၡသည္ေတြကို ထပ္တိုးလိုက္ေတာ့ အေျခအေနက သိပ္မေကာင္းေတာ့မွန္းသိလိုက္ပါတယ္။
ထိုင္းတာ၀န္ရွိသူအခ့်ိဳႏွင့္ ဒုကၡသည္စခန္းတာ၀န္ရွိသူအခ့်ိဳတို႔၏ ေဆြးေႏြးပြဲ
တေန႔ေတာ့ဗ်ာ ထိုင္းတာ၀န္ရွိသူေတြေရာက္လာတယ္ဗ်၊ ဆရာေတာ္ မန္းဉာဏ၀ရ ေက်ာင္း၀င္းထဲမွာအစည္း အေ၀းလုပ္ၾကေတာ့ ထိုင္းတာ၀န္ရွိသူေတြက လုံၿခံဳေရးထားေပးမယ္ ၿခံစည္း႐ိုးခတ္မယ္ လူ၀င္လူထြက္ၾကတ္မတ္
လိုက္လ်င္ ဘာမွ်ျဖစ္လာႏိုင္စရာအေၾကာင္းမရွိဘူး၊ ၿခံစည္း႐ုိးမရွိေတာ့ ၀င္ခ်င္တဲ့ေနရာကေန၀င္လို႔ရသလို ထြက္ခ်င္တဲ့ေနရာကေနထြက္လို႔ရေနတဲ့အတြက္ အခုလိုျဖစ္ရတာ ေနာက္ထပ္မျဖစ္ေအာင္ က်ဳပ္တို႔တာ၀န္ယူ
တယ္လို႔ေျပာသဗ်။
မၾကာပါဘူး ကြန္ကရစ္ေက်ာက္တိုင္ႀကီးေတြစိုက္ၿပီး လူတရပ္ေက်ာ္ေက်ာ္ေလာက္ သံဆူးႀကိဳးတတ္ၿပီး စည္းရိုး အခတ္ခံလိုက္ရပါေတာ့တယ္၊ ၀င္ေပါက္ထြက္ေပါက္တေပါက္ပဲရွိပါေတာ့တယ္၊ စည္းကမ္းခ်က္ေတြ ကန္႔သတ္ ခ်က္ေတြအမ်ားႀကီးျဖစ္လာပါတယ္၊ ညကိုးနာရီထိုးလ်င္ မီးအားလုံးမွိတ္၊ အေရးအေၾကာင္းမရွိလ်င္ အျပင္မထြက္ရ စသည္ျဖင့္ေပါ့။
က်ဳပ္တို႔ေနတဲ့ေျမေနရာအတြက္တလကို ဘတ္ေလးဆယ္၊ ရိကၡာထုတ္တိုင္းလက္မွတ္ခ ၃ဘတ္၊ ရိကၡာသယ္ပိုး ခ ဘတ္ ၁၀အျပင္ ေနာက္ထပ္ လုံၿခံဳေရးအတြက္ကင္းေစာင့္ရမယ္ မေစာင့္ႏိုင္လ်င္ ဘတ္ ၁၀ေပး၊ ဆိုတာက ျဖစ္လာပါတယ္။
က်ဳပ္ေစာေစာကေရးျပတဲ့ ေျမခ၊ ရိကၡာသည္ပိုးခ၊ လုံၿခံဳေရးအတြက္ကင္းခ၊ ရိကၡာအတြက္ လက္မွတ္ခ၊ ဆိုတာ ေတြမ ရွိေတာ့ဘူးလို႔ ထင္ပါတယ္၊ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ အခုဆိုလ်င္ ဒုကၡသည္စခန္းကို ကမၻာ့ကုလသမၼဂၢဒုကၡ သည္မ်ား ဆိုင္ရာမဟာမင္းႀကီး႐ုံး(UNHCR)က တာ၀န္ယူထားလိုက္ၿပီျဖစ္လို႔ပါ။
သိပ္မၾကာလိုက္ပါဘူး၊ ဒုတိယအႀကိမ္ေျမာက္ ေမာင္ခ်စ္သူတို႔ ဒုကၡသည္စခန္းကို မီး႐ိႈ႕ပြဲႀကီးက်င္းပ လိုက္႐ုံမက လူပါသတ္ျပပါေတာ့တယ္။ မပိန္ဆိုတဲ့အမ်ိဳးသမီး(ကိုယ္၀န္ေဆာင္မိခင္)နဲ႔ ကေလးငယ္ေလးတဦးတို႔ကေတာ့ ပြဲခ်င္းၿပီးေသပါတယ္။(ေသနတ္ဒါဏ္ရာနဲ႔ မဲေဆာက္ေဆး႐ုံကိုအပို႔ လမ္းခုလတ္မွာ ဆုံးသြားတာပါ) ဆရာေက်ာ္
စြာရဲ့ သမီးေလးႏွစ္ေယာက္က်ေတာ့ သုံးေလးရက္ေလာက္အၾကာ မီးေလာင္တဲ့ ဒါဏ္ရာနဲ႔ ေဆး႐ုံမွာ ဆုံးသြားၾက
ရွာပါတယ္။
ေသနတ္ဒါဏ္ရာျဖင့္ လဲက်ၿပီးေနာက္ မီးေလာင္ေသဆုံးခဲ့သူ ကိုယ္၀န္ေဆာင္အမ်ိဳးသမီးတဦး
ၿငိမ္းခ်မ္းျခင္းဆိုတာကို က်ဳပ္နားလည္တာကေတာ့ ပူပင္ေသာကကင္းမဲ့စြာ ေၾကာက္မက္မႈကင္းမဲ့စြာ လုပ္္ကိုင္ စားေသာက္ၿပီး သိကၡာရွိစြာ ေနာင္တတရားကင္းမဲ့စြာနဲ႔ အသက္ရွင္ေနထိုင္ႏိုင္ျခင္းကို လူတန္းေစ့ လူ႔သက္တမ္း တေလွ်ာက္ေနထိုင္သြား ရျခင္းပဲျဖစ္ပါတယ္။
ဒုကၡသည္စခန္းရွိ ကေလးငယ္တဦး၏ပုံ
(တခ်ိန္တုန္းက) ထိုင္းႏိုင္ငံထဲမွာေရာက္ေနတာေတာင္ ဒီေလာက္အရွက္မဲ့ သိကၡာမဲ့ရတဲ့အျပင္ ေၾကာက္ေနရ
ပူပင္ေနရ အဓိပၸါယ္မဲ့ေသေၾကေနၾကရေသးတယ္ဆိုလ်င္ ဒုကၡသည္စခန္းထဲကို ၀င္လို႔မရပဲ ေတာႀကီးမ်က္မည္း ထဲမွာ ျဖစ္သလိုအသက္ရွင္ေနထိုင္ၾကရရွာတဲ့ က်ဳပ္တို႔ကရင္လူမ်ိဳးေတြရဲ့ဘ၀ကေတာ့ျဖင့္ ေတြး၀ံ့စရာမရွိပါဘူး။
ဒီေတာ့က်ဳပ္တို႔ ကရင္ျပည္သူလူထုေတြ ၿငိမ္းခ်မ္းခ်င္ေနၾကတာ သဘာ၀ က်ပါတယ္။
ဗမာစစ္အစိုးရလည္း သူ႔ အေၾကာင္းနဲ႔သူ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလိုခ်င္ေကာင္းလိုခ်င္ပါလိမ့္မယ္၊တခုေတာ့ရွိပါရဲ့ တကယ့္ စစ္မွန္ၿပီး ေရရွည္တည္တံ့ ခိုင္ၿမဲတဲ့ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးမ်ိဳးကို တည္ေဆာက္မယ္ဆိုလ်င္ေတာ့ အခုလိုေတာင္ေတာင္ အီအီေတြလုပ္မေနပဲ ရိုးသားမႈရိွဘို႔လိုပါတယ္။
႐ိုး႐ိုးသားနဲ႔ အခ်ိန္ယူေနတာလား၊ ကလိန္ကက်စ္က်ဘို႔ အခ်ိန္ဆြဲေနတာလားဆိုတာကိုေတာ့ မၾကာေတာ့တဲ့ ကာလ
တခုမွာ သိသာထင္ရွားလာပါလိမ့္မယ္၊ အေကာင္းအတြက္ေမွ်ာ္လင့္ထားသလို အဆိုးအတြက္လည္း အသင့္ျပင္ဆင္ ထားၾကရမွာက က်ဳပ္တို႔ဒုကၡသည္ေတြနဲ႔ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးလိုလားသူေတြပဲမဟုတ္ပါလား။
က်န္းမာခ်မ္းသာၾကပါေစ။
မင္းစိုးစံ
(အေ၀းေရာက္ ကရင္ဒုကၡသည္တဦး)
